Ekspresi Kreativiti Kanak-kanak Unit 6-12 (Modul UPSI-PJJ)

Unit 6 - Seni dan Perkembangan Kanak-kanak

1. Bagi meningkatkan daya imaginasi kanak-kanak, guru wajar menyediakan peralatan melukis
   dengan lengkap. Cara ini dapat merangsang imgaginasi, kreativiti dan gembira untuk
   meluahkan emosi.

2. Perkembangan estetika boleh diamati menerusi aktiviti kreatif seperti visual, emosi, jiwa dan
    pemikiran mereka.

3. Guru perlu berbual dan bertanya kanak-kanak semasa aktiviti seni kerana melalui pergerakan
    badan, guru dapat memahami maksud di sebalik pergerakan dan perlakuan yang ditunjukkan.
    Pergerakan badan menjadi refleksi pada perkembangan estetika kanak-kanak.

4. Komunikasi lisan dan bukan lisan memberi isyarat visual yang menggambarkan emosi dalaman
    kanak-kanak.

5. Pada umur 6 tahun,   gerak geri menunjukkan elemen psikologi. Contohnya apabila sedih, mereka
    menundukkan muka manakala jika berfikir, mereka menongkat dagu. Perlakuan ini dilakukan
    secara spontan.

6.  Perkembangan artistik kanak-kanak berlaku mengikut transisi perkembangan iaitu daripada
     contengan hingga perwakilan sebenar. Perkembangan artistik berlaku tanpa mengira
     sosioekonomi keluarga.

7. Teori Perkembangan Artistik ( Hurwitz dan Day) terbahagi kepada 3 peringkat iaitu :
    i)   Peringkat manipulatif dan zaman awal kanak-kanak (2-4 tahun) : Pergerakan tangan kurang
          kawalan maka mereka akan menconteng apa sahaja seperti dinding, lantai atau meja dengan
          mengguna pelbagai medium. Lukisan tidak realistik : a)contengan garisan tidak terkawal, b)
          contengan garisan terkawal c) contengan rupa.
    ii) Peringkat membuat simbol ( 6-9 tahun) : Terpengaruh dengan keadaan sekeliling mereka.
   iii) Peringkat praremaja (10-13 tahun) : Mula melukis figura dalam saiz sebenar atau saiz yang
         betul.

8. Seni dalam perkembangan kanak-kanak:
    i)   Perkembangan persepsi : melukis mengikut kefahaman bukan apa yang mereka lihat. Lukisan
          mereka ditafsir mengikut dunia mereka sendiri
    ii)  Perkembangan fizikal : Koordinasi mata, tangan, kawalan motor halus, perkembangan otot
          kecil, kemahiran tangan, contengan dan melukis bentuk.
   iii) Perkembangan emosi : Melukis peristiwa yang dilalui setiap hari, objek yang disukai atau
         individu yang disayangi. Kemudian diperelokkan dengan penggunaan warna, saiz, bentuk dan
         garis yang akan menambah emosi kepada lukisan mereka.
   iv) Perkembangan kognitif : Melukis berdasarkan apa yang mereka tahu melalui pengalaman
         mereka, daya ingatan, imej dan konsep lukisan. Perkembangan kognitif dapat dilihat menerusi
         contengan tidak terkawal, contengan terkawal dan contengan bermakna.
    v) Perkembangan umum : Bersifat menyeluruh dengan menggabungkan pengalaman sosial,
         budaya, personaliti dan persekitaran. Perkembangan ini merupakan proses sehingga mereka
         berjaya menghasilkan gambar.

Unit 7 : Pengajaran Seni Lukis Kanak-kanak

1. Seni lukis melibatkan skema atau skemata dalam perkembangan seni kanak-kanak terutama
    lukisan.

2. Kanak-kanak menggunakan semua deria apabila belajar dan menunjukkan ekspresi seni. Kanak-
    kanak meningkatkan sensitiviti terhadap dunia fizikal untuk memberi makna dan meluahkan
    emosi.

3. Kanak-kanak berfikir secara simbolik untuk menggambarkan bentuk seni yang unik. Hasil seni
    menggambarkan konsep diri kanak-kanak pada perkembangan personaliti mereka. Seterusnya
   dapat membentuk peribadi yang baik dan proses penghasilan lukisan dimanfaatkan.

4. Proses penghasilan lukisan dapat menggabung jalinkan emosi, sosial dan nilai estetika.

5. Proses estetika dan daya kreativiti boleh dibahagikan kepada empat iaitu :
    i)    proses penajaman daya intuisi
   ii)    persepsi
   iii)   imaginasi
   iv)   konsepsi

6. Peringkat Skemata (Chapman 1978) merangkumi :
    i)    peringkat manipulatif 
    ii)   peringkat membuat simbol
    iii)  peringkat praremaja
           (Unit 6,no.7 : Teori Perkembangan Artistik ( Hurwitz dan Day))

7. Gardner (1980) mencadangkan orang dewasa menyediakan peluang kepada kanak-kanak untuk
    melakukan aktiviti seni tanpa sekatan supaya kanak-kanak meluahkan apa yang mereka rasai dan  
    mempunyai cerita sendiri menerusi lukisan.

8. Garisan merupakan satu tanda jelas yang dibuat menggunakan peralatan lukisan di atas satu
    permukaan.
    
9. Garisan boleh digunakan dalam pelbagai cara mengikut kreativiti masing-masing kerana garisan
    mempunyai dimensi tersendiri termasuk saiz (besar dan kecil), arah (kanan dan kiri), ukuran
    (panjang dan pendek), ketebalan, ketinggian dan berat.

10. Unsur seni lukis dalam lukisan kanak-kanak meliputi garisan, warna, bentuk, jisim atau isipadu,
      rekaan atau gubahan, imaginasi dan konsepsi.

11. Proses melukis : i) menconteng bagi meluah perasaan secara spontan, ii) mula melakar, iii)
      melukis secara bersistematik iv) berjinak-jinak untuk mendapat kesan ton, jalinan, pencahayaan,
      ruang, perspektif dan komposisi dengan menggunakan media kering (bukan warna basah)

12. Tiga teknik melukis iaitu
      i)    teknik pensel : teknik gosokan dan teknik garisan selari.
      ii)   teknik pensel warna : teknik garisan kontur dan teknik garisan menyilang tidak menentu.
     iii)  teknik oil pastel : teknik campuran

13. Warna boleh dikategorikan kepada empat peringkat iaitu:
      i)   Warna asas : Warna premari (Biru, Kuning dan Merah )
     ii)   Warna sekunder : campuran dua warna asas dalam kuantiti yang sama. (Hijau, Jingga, Ungu)
    iii)  Warna tertier : campuran warna asas dan warna sekunder
     iv)  Warna neutral : hitam dan putih

14. Catan merupakan proses penghasilan seni menggunakan bahan berwarna atau cat yang disapu ke
      atas seusatu permukaan yang rata seperti di atas kertas, kanvas dan kadbod.

Unit 8 : Pengajaran kraftangan kanak-kanak

1. Kraf mudah membantu perkembangan motor kasar dan motor halus yang menggalakkan
    penggunaan dan kawalan otot secara berkesan seperti menggunting dan menggunakan tanah liat.

2. Kraf mudah memberi peluang kepada kanak-kanak mengaplikasikan teknik menggambar,
    membuat corak dan rekaan serta bentuk binaan.

3. Aktiviti menggambar untuk kanak-kanak ialah lukisan, catan, kolaj, montaj, cetakan, resis,
    gosokan, stensilan, percikan, gurisan, capan dan mozek.

4. Aktiviti membuat corak dan rekaan untuk kanak-kanak ialah ikatan dan celupan, tiupan, titisan,
    renjisan, percikan, lukisan, catan, cetakan, capan, resis, kolaj, pualaman, lipatan dan guntingan.

5. Aktiviti membentuk binaan ialah topeng, boneka, origami, mobail, stabail, model dan diorama.

6. Kraf mudah 2 Dimensi atau 2D adalah bentuk kraf yang mempunyai panjang dan lebar seperti
    kolaj, topeng dan kad ucapan.
    i)  Kolaj : Dibuat dengan perca kain, kertas warna, bahan-bahan alam seperti rempah ratus, daun
        dan ranting. Tampalan disusun dan ditindih pada permukaan. Aktiviti ini melibatkan pemilihan
        bahan, menggunting, menyusun dn menampal.
   ii) Topeng : Dibuat dengan menggunakan kertas manila, gunting, gelung getah, pensel dan warna.   
        Dua jenis topeng iaitu topeng penuh atau topeng separuh (contoh zorro) berdasarkan wajah
        manusia, flora dan fauna.
  iii) Kad ucapan : Menggunakan teknik corak dan rekaan yang melibatkan guntingan dan tampalan.
        Kemahiran bahasa dalam kad ucapan untuk menggalakkan murid menghargai orang yang
        tersayang seperti perayaan, hari lahir, hari ibu, hari bapa, hari guru dan sebagainya.
        Kitaran membuat kad ucapan :
        a) Guru mengaitkan peristiwa seperti perayaan dan hari lahir
        b) Guru menunjukkan cara meghasilkan kad ucapan
        c) Sediakan peralatan dan bahan.
        d) Lipat kertas kepada dua bahagian
        e) Buat ukuran kad di atas kertas keras
        f) Lukis atau buat corak mengikut kreativiti
        g) Buat sampul surat

7. Kraf mudah 3 Dimensi atau 3D adalah bentuk kraf yang mempunyai panjang, lebar dan tinggi
    seperti boneka dan mobail.
    i)  Boneka :  Bahan-bahan yang diperlukan ialah sarung tangan, stoking, kertas, kelongsong telur,
        bekas kertas, bekas minuman, kotak, blok kayu, tin susu dan sebagainya. Aktiviti boneka
        mempertingkatkan daya pemikiran, kreativiti, bahasa, kemahiran intrapersonal dan kemahiran
        interpersonal kanak-kanak.
   ii) Mobail : hasil kerja seperti lipatan, lukisan dan objek yang senang digantung pada
        imbangan yang sesuai  seperti penggantung baju, kayu, pembaris dan sebagainya.
        Kitaran membuat mobail :
        a) Bercerita satu tajuk atau tema
        b) Minta kanak-kanak menamakan watak/isi penting
        c) Tunjukcara membuat lipatan /origami
        d) Ikat selembar benang pada lipatan
        e) Sediakan bahan penggantung
        f) Gantung lipatan/origami pada kayu penggantung
        g) Gantung mobail yang sudah siap
  iii) Model : Satu bentuk yang digubah daripada kotak dan bahan buangan lain untuk membuat
        sesuatu objek konkrit.Teknik yang digunakan adalah acuan, menampal, mewarna yang disusun
        mengikut imaginasi dan kreativiti kanak-kanak. Contoh : model kereta, rumah dan lain-lain lagi.

Unit 9 : Pengajaran Muzik, Lagu dan Nyanyian serta Pantun dan Sajak Kanak-kanak

1. Konsep pic, irama dan lirik dipraktikkan oleh kanak-kanak dalam aktiviti nyanyian.

2. Tod dan Heffeman 1997 membahagikan pengalaman muzik  mengikut peringkat :
    i) 0 - 1 bulan : Memberi reaksi pergerakan seluruh badan apabila mendengar muzik.
   ii) 1- 4 bulan : Menoleh kepala dan mata mengikut muzik. Menerima bunyi dan nyanyian dengan
                            tenang.
  iii) 4 - 8 bulan : Tertarik dengan pukulan gendang.
  iv) 8 -12 bulan : Bunyi tepukan tangan, gendang, zilofon dan alat perkusi meningkatkan
                              pengalaman muzik bayi.
  v) 12-18 bulan : Membuat eksperimen dengan memukul alatan muzik dengan cara berbeza.
 vi) 18-24 bulan :Menyambung dan meniru pergerakan orang dewasa. Mendengar radio dan
                            membuat pergerakan mengiringi muzik.
 v) 2 tahun        : Menikmati dan belajar lagu mudah dalam masa yang singkat.
vi) 3 tahun        : Suka melompat semasa mendengar muzik. Boleh mendengar arahan.
vii) 4 tahun       : Mematuhi peraturan semasa aktiviti muzik. Boleh mencipta lagu mengikut muzik.
viii) 5-6 tahun  : Kawalan motor semakin baik. Dapat bermain alat perkusi. Mengekspresi muzik dan
                            pergerakan mengikut pola irama dan melodi lagu.
  ix) 7-8 tahun : Boleh membaca dan menulis simbol muzik. Menikmati pengalaman dalam muzik
                           dan boleh membaca perkataan dalam lirik lagu.
   x) 9-11 tahun : Membaca lirik lagu yang lengkap dan mula mencipta lirik lagu. Menikmati muzik
                            dalam kumpulan. Memahami elemen muzik  seperti ton, harmoni dan melodi lagu.
                            Menikmati budaya yang pelbagai dalam aktiviti muzik dan gerakan.
 
3. Jenis-jenis lagu dan nyanyian kanak-kanak merangkumi  :
    i) permainan jari   : fokus pada pergerakan jari dan diiringi dengan nyanyian. Contoh :  Labah-
                                    labah, Apa khabar jari.
   ii) lagu permainan : menyanyi sambil bermain dan mengingati lagu dengan melakukan aksi.
                                     Contoh lagu ialah Enjit-enjit semut dan Nenek si Bongkok Tiga.
  iii) Lagu beraksi     :  Lagu yang diikuti dengan pergerakan atau aksi mengikut lirik lagu yang
                                    dinyanyikan. Contoh lagu, Tanya sama pokok dan Pak Mamat.
 iv) Lagu rakyat        : Wujud dalam masyarakat sejak dahulu lagi dan tidak diketahui sumber dan
                                    penciptanya. Contoh, Lagu Anak Itik Tok Wi dan Anak Ayam.
 v) Lagu nasihat       : Mempunyai unsur-unsur peringatan dan pedoman yang boleh dijadikan
                                   panduan hidup kanak-kanak. Contoh lagu, Bangun pagi dan Rajin Adik Rajin.
vi) Lagu serantau     : Menggunakan bahasa dialek atau loghat bahasa asal sesuatu tempat yang
                                   memperkenalkan budaya, kaum atau lokasi sesebuah negara. Contoh Wau
                                   bulan dan Ke Ren lai

4. Pantun kanak-kanak juga boleh dinyanyikan dalam bentuk lagu merangkumi pantun 2 kerat,
    pantun 4 kerat dan pantun 6 kerat. Pantun mudah dicipta dan dideklamasi secara spontan.

5. Sajak kanak-kanak mempunyai keharmonian, baris-baris ayat yang membangunkan rangkap tetapi
    bilangan baris ayat pada tiap  rangkap tidak tetap (bebas daripada peraturan).

6. Muzik, lagu dan nyanyian serta sajak dan pantun dapat mempertingkatkan kemahiran muzikal
    ( menyanyi melodi mudah, menyanyi lagu dengan iringan muzik dan menyanyi mengikut tempo )
    dan juga kreativiti ( berimaginasi, kreatif dan ekspresif, serta nilai estetika )kanak-kanak.

7. Pengajaran lagu atau pantun atau sajak boleh dilaksanakan dengan pelbagai kaedah seperti
     i) kaedah pengajaran lagu atau pantun atau sajak fasa demi fasa.
    ii) kaedah pengajaran lagu atau pantun atau sajak lengkap
   iii) kaedah pengajaran lagu atau pantun atau sajak daripada rakaman.

Unit 10 : Pengajaran Tarian dan Pergerakan Kreatif Kanak-kanak

1. Pengajaran tarian dan pergerakan kreatif kanak-kanak dapat mempertingkatkan kemahiran
    kinestetik dan kreativiti kanak-kanak.

2. Aktiviti tarian dan pergerakan kreatif memberi peluang kepada kanak-kanak untuk bergerak
    mengikut rentak dan irama muzik. Aktiviti tersebut mewujudkan bentuk pengalaman yang
    kreatif  kepada kanak-kanak dan melatih mereka untuk menilai estetika gerak dalam persembahan
    tarian dan pergerakan kreatif.

3. Tarian merupakan gerakan yang berirama. Kanak-kanak melakukan gerakan, apresiasi seni gerak
    dan ekspresi perasaan.

4. Pergerakan kreatif  ialah gabungan gerak geri kreatif menerusi imaginasi dan kreativiti kanak-
    kanak.

5. Pergerakan psikomotor  dapat membantu kanak-kanak memahami struktur dan fungsi anggota
    badan, kemampuan, menyelesaikan masalah dan ekspresi perasaan semasa membuat
    gerakan.

6. Jenis-jenis tarian pelbagai budaya di Malaysia ialah :
    a) Kuda Kepang : menunjukkan perjuangan dan peperangan. Menggunakan props kuda kepang dan
        alat-alat muziknya ialah gendang, gong dan angklong. Terkenal di Johor dengan mendapat
        pengaruh Jawa dan Islam.
   b) Zapin :berasaskan gerak geri kaki penari. Berasal dari Timur Tengah (kesenian Arab-Parsi).
       Bermula daripada amalan zikir untuk menyebarkan sejarah tamadun Islam. Terkenal di Johor.
   c) Joget : Tertumpu pada tangan dan kaki penari. Dipengaruhi kebudayaan Portugis dan ditari
       secara beramai-ramai di pesta. Contoh lagu joget ialah Serampang Laut dan Joget 106.
   d) Tarian Singa : tarian adat warisan masyarakat Cina yang meniru pergerakan singa dengan
        kostum singa. Perlu ada keberanian dan penataan gerak tarian yang tepat. Alat-alat muzik yang
        mengiringi ialah gendang lagu cina dan simbal.
   e) Tarian Naga : pergerakan yang berbelok-belok dan beralun-alun. Penari-penari memegang
        sebatang kayu sebagai tiang untuk menghidupkan naga. Alat muzik ialah gendang lagu cina dan
        simbal.
   f)  Tarian Bharata Natyam : Gerakan pada kepala, tangan dan kaki. Rentak tarian dikenali sebagai
        Jatis dan muzik mengikut rentak Shollukatus. Ditarikan oleh penari wanita secara solo dari
        negeri Tamil Nadu di Selatan India.
   g) Tarian Bhangra : Pergerakan kepala dan tangan untuk meraikan penglibatan dan kejayaan.
        Berasal dari Punjab, India dari suku kaum Sikh. Kostum berwarna terang dan berseri-seri.
   h) Tarian Ngajat : ditarikan kaum Iban ketika menyambut Hari Gawai. Penari melompat dengan
        iringan lagu bersesuaian dengan situasi menuai. Alat muzik yang digunakan ialah gendang,
        gong, bebendai, tawa, kengkurumong dan sapeh.
   i)  Tarian Sumazau : Gerak geri tarian adalah perlahan dan lemah lembut dengan tangan penari   
        kepakkan keluar seperti burung terbang. Ditarikan oleh rakyat Sabat suku kaum Kadazandusun
        semasa majlis jamuan dan keramaian. Alat muzik ialah gong dan gendang.
   j)  Tarian buluh : Sepasang buluh panjang dipegang mendatar pada paras buku lali. Penari-penari
        akan mengetuk kedua-dua buluh mengikut rentak manakala penari yang lain menari sambil
        melompat antara kedua-dua buluh tanpa tersepit. Tarian tradisi kaum Kwijau dari Keningau
        Sabah.
  k)  Tarian orang asli : menggambarkan amalan seharian seperti berkebun, mencari hasil laut dan
        upacara yang berkait rapat dengan kepercayaan kerohanian. Alat muzik ialah gendang daripada
        kulit haiwan dan tiupan daripada daun atau buluh.

7. Pergerakan Kreatif Kanak-kanak menggabungkan elemen-elemen pergerakan iaitu :
 a) Elemen Tubuh Badan : merangkumi bahagian luaran tubuh seperti kepala, bahu, kaki dan
     tangan. Contoh pusing kepala, turun naik bahu, berjalan dan melambai tangan. Penggunaan tubuh
     badan melatih kanak-kanak menjelajah ruang persembahan secara kreatif.
 b) Elemen Ruang : merangkumi ruang am, ruang diri, aras dan arah. Ruang am ialah ruang
     pentas, padang atau bilik. Ruang diri ialah pergerakan kreatif merujuk kepada ruang yang
     digunakan. Ruang aras merangkumi rendah, sederhana dan tinggi. Ruang arah pula merangkumi
     ke depan, ke belakang, ke sisi, ke bawah dan ke atas. Justeru, dapt melatih imaginasi dan kreativiti
     kanak-kanak terhadap elemen ruang dalam pergerakan dan mencipta gambaran mental dan
     mengamati dunia visual.
 c) Elemen Masa : merangkumi tempo, rentak, pola beritma, aksen dan jangkamasa. Tempo
     merujuk pada kelajuan muzik iaitu cepat atau perlahan. Rentak merujuk pada ukuran masa. Pola
     beritma  merujuk pada suatu pergerakan atau bunyi dalam jangka masa yang berubah, aksen
     merujuk pada suatu pergerakan yang lebih kuat daripada pergerakan sebelum atau selepas.
     Jangkamasa merujuk pada pendek atau panjang setiap rentak pergerakan.
d)  Elemen Daya : merangkumi pergerakan perkusif(bertenaga kuat), pendular(berayun), staccato
     (terputus-putus), bergetar(menggigil), meruntuh(lemah dan tidak bertenaga), dan kawal lambat
     (dikekalkan dalam tempo panjang).

8. Rangsangan dalam aktiviti pergerakan kreatif kanak-kanak ialah :
a) Muzik : memberi mood dan emosi gembira, sedih, marah dan takut
b) Props : memahami hubungan objek, ruang dan diri sendiri. Contohnya; reben, bola dan gelung.

9. Kaedah merancang aktiviti tarian dan pergerakan kreatif kanak-kanak ialah :
a) Kaedah latihan profesional : menjemput jurulatih, membuat demonstrasi, latihan, pratonton dan
    persembahan.
b) Kaedah menonton persembahan : menonton persembahan di panggung, perbincangan, improvisasi
    gerakan, analisis gerakan, latihan penuh, pratonton, persembahan.
c) Kaedah tayangan video : memilih jenis tarian atau pergerakan, menyatakan tujuan tayangan,
    penyoalan secara umum, penyoalan tentang video, kanak-kanak meniru gerakan, memberi pujian
    kepada kanak-kanak, kanak-kanak menyatakan perasaan, guru membuat rumusan.

Unit 11 : Pengajaran Drama Kanak-kanak

1. Drama menceritakan kehidupan yang dilakonkan berdasarkan pengalaman kanak-kanak
    melibatkan dialog, gerakan dan pemikiran yang menyeluruh. Drama adalah  untuk perkembangan
    imaginasi dan kreativiti serta menunjukkan ekspresi kanak-kanak.

2. Interaksi menerusi aktiviti drama dapat meningkatkan kemahiran sosial dan emosi.

3. Jenis-jenis drama ialah :
    a) Drama kreatif : berbentuk permainan dan berlaku secara spontan untuk menggalakkan
        perkembangan imaginasi, krreativiti dan konsep kendiri kanak-kanak.
    b) Drama dalam pendidikan merangkumi
        i) impovisasi : secara spontan berdasarkan situasi,alatan, kostum, gambar dan watak.  Contoh,
            gambar polis dan murid melakukan aksi polis
       ii)  pantomin : seorang atau kumpulan membaca skrip lakonan manakala seorang atau
            kumpulan lain berlakon berdasarkan skrip lakonan yang dibaca.
      iii) memos : lakonan bisu yang disampaikan melalui mimik muka dan pergerakan anggota badan
            yang dapat melatih kanak-kanak memahami dan menaakul pergerakan anggota badan.
            Contoh, menggosok gigi.
      iv)  main peranan : guru mereka situasi manakala murid-murid melakonkan situasi itu. Contoh,
            ahli bomba datang untuk memadam kebakaran dan menyelamatkan mangsa.
       v)  simulasi : mewujudkan situasi secara bertulis atau lisan. Kanak-kanak kenalpasti masalah,
            peranan watak dan tempoh masa. Contoh, melakonkan watak guru dan murid yang bergaduh.
      vi) boneka : menyediakan boneka dan skrip. Skrip daripada cerita baru atau buku. Boleh
           dikendalikan atas pentas atau tanpa pentas.
     vii) teater membaca : Teknik teater dan membaca digabungkan iaitu nada dan intonasi
            berdasarkan cerita yang dibaca.
    viii) teater bercerita : Menggabungkan teknik teater dan bercerita.

4. Kepentingan pengajaran drama kanak-kanak adalah  untuk :
    a) Kemahiran berfikir : Membina kebolehan kanak-kanak dalam pemikiran dan kefahaman.
        Kanak-kanak menjelajahi dan mencari jalan untuk menyelesaikan masalah. Mengambil risiko
        dan mencuba sesuatu.
    b) Mempertingkatkan Kreativiti : Memberi fokus kepada sifat kreatif dan ekspresif yang
        memerlukan mereka berfikir dalam menghayati watak, melihat sesuatu dalam cara yang berbeza
        dan mencari kepuasan.
    c) Meningkatkan imaginasi kanak-kanak : Kanak-kanak berimaginasi dalam minda bawah sedar
        dan sukar dibuktikan secara logik.

5. Kaedah merancang aktiviti pengajaran drama :
    a) Kaedah demostrasi : menentukan jenis drama, menyatakan tujuan, melaksanakan, bersoal-jawab
        tentang drama, minta kanak-kanak mengulangi aksi drama, memberi pujian, kanak-kanak
        menyatakan pandangan, guru membuat rumusan.
    b) Kaedah tayangan video : menentukan drama, menyatakan tujuan, menayangkan video, bersoal-
        jawab, minta kanak-kanak mengulangi aksi video, memberi pujian, kanak-kanak menyatakan
        pandangan, guru membuat rumusan.
    c) Kaedah penyelesaian masalah : mereka satu situasi, bersoal-jawab tentang  situasi, minta kanak
       -kanak berlakon berdasarkan situasi, memberi pujian, kanak-kanak menyatakan pandangan, Guru
        membuat rumusan.

Unit 12 - Penilaian Dalam Seni

1. Penilaian Seni adalah untuk mengenal pasti perkembangan kreativiti dan artistik kanak-kanak.
    Guru sebagai pemerhati, perekod dan penilai yang merangkumi pemerhatian, hasil kerja seni dan
    penceritaan.

2.. Prosedur-prosedur dalam penilaian ialah :
    a) pemerhatian
    b) merekod pemerhatian
    c) merekod perkembangan
    d)menyimpan rekod dan hasil seni
    e) mengumpul dan menyemak hasil seni dalam portfolio
    penglibatan dan kemajuan kanak-kanak dalam aktiviti seni.

3.  Kepentingan penilaian seni ialah :
    a) Memahami dan mengenal pasti kekuatan dan kelemahan kanak-kanak. Proses seni adalah lebih
        penting daripada produk akhir. Contohnya, untuk mengenal perkembangan artistik ialah
        pemerhatian semasa menjalankan aktiviti melukis. Untuk mengenal perkembangan ekspresi
        kreatif ialah semasa membuat binaan dengan menggunakan plastisin.
    b) Mencatatkan kekuatan dan kelemahan kanak-kanak : Dicatat, direkod dan dirakam. Setelah
         mengumpul data pemerhatian, guru membuat laporan.
    c) Mengambil tindakan dan membantu kanak-kanak : Guru akan mengambil tindakan untuk
        membantu kanak-kanak dalam perkembangan kreativiti dan artistik. Guru menyediakan manual
        melukis dan tayangan video persembahan muzik, lagu, drama, nyanyian, tarian dan pergerakan
        kreatif.

4. Peranan guru dalam proses penilaian:
    a) Sebagai pemerhati
    b) Sebagai perekod
    c) Sebagai penilai
   
5. Merancang aktiviti penilaian :
    a) Peringkat perancangan : menentukan objektif dan menentukan prosedur penilaian.
    b) Peringkat pelaksanaan : Merakam apa yang dicakap oleh kanak-kanak termasuk isyarat
        nonverbal seperti ekspresi wajah, postur badan dan pergerakan. Guru perlu mengelak memberi
        komen.
    c) Peringkat penilaian : Dalam catatan perlu ada tarikh, masa dan peristiwa aktiviti seni.
    d) Peringkat dokumentasi : mengumpul, menjaga dan menyemak kembali portfolio yang
        disertakan dengan tarikh dan urutan hasil kerja seni tersebut.

6. Melaksanakan aktiviti penilaian seni kanak-kanak :
    a) Rekod anekdot : Rekod ringkas mengenai peristiwa atau tingkah laku kanak-kanak. Rekod ini
        mengandungi catatan tentang sesuatu peristiwa, masa dan tempat semasa pemerhatian
        dilaksanakan.
    b) Senarai semak : Senarai item yang disediakan untuk mengenal pasti perkembangan kemahiran
         kanak-kanak. Digunakan untuk memerhati perkembangan kemahiran, sikap dan nilai kanak-
         kanak.
    c) Skala kadar : Mengenal pasti darjah pencapaian kanak-kanak dalam suatu aktiviti. digunakan
         untuk menilai dan merekod kemahiran dan tingkah laku kanak-kanak.
    d) Carta penyertaan : Merekod pencapaian dan penglibatan sekumpulan kanak-kanak dalam
        sesuatu aktiviti pada yang sama
   

Ekspresi Kreativiti Kanak-kanak Unit 1-6 (Modul UPSI-PJJ)

Unit 1 : Teori Kreativiti dan Pemikiran Kreatif









 

1. Kreativiti dan pemikiran kreatif kanak-kanak adalah dalam aktiviti seni visual dan seni

    persembahan yang dikenalpasti melalui sikap, motivasi, kemampuan dan kemahiran.

2. Kreativiti kanak-kanak bermula dengan berimaginasi, mengeluarkan idea, menerokai dan

    membuat keputusan.

3. Menurut Kamus Dewan (2010) kreativiti sebagai kemampuan (kebolehan) mencipta, daya kreatif

    dan kekreatifan. Manakala kreatif pula bermaksud mempunyai kebolehan mencipta,  

    menghasilkan  dan mengembangkan sesuatu idea baru dan asli.

4. May (1975) : kreativiti sebagai proses membawa sesuatu yang baru ke dalamnya.

5. Torrance (1970) : Kreativiti sebagai sesuatu yang mempunyai keunikan.

6. Schirmacher (1998) : Perkembangan kreativiti kanak-kanak terbahagi kepada dua iaitu ;

     a) menerusi aktiviti seni

     b) aktiviti harian mengikut umur.

7. Aktiviti seni dan aktiviti harian yang kreatif kanak-kanak.
    2-3 tahun     : menconteng, melukis, menyanyi dan bermain.
    4-5 tahun     : melukis, mewarna, menyanyi, menari dan permainan kata-kata.
    6-7 tahun     : drama, memasak dan aktiviti lain yang berinteraksi
    8-9 tahun     : bercerita, permainan dan pakaian beragam.
    10-11 tahun : visualisasi, numerasi dan literasi
    12-13 tahun : mendapat informasi, mengenali mesin dan penulisan kreatif

8. Kemahiran berfikir secara kreatif adalah kebolehan kanak-kanak untuk mencerna,
    berimaginasi, menghasilkan idea dan mempelbagaikan idea.

9. Pemikiran kreatif dapat merangsang kanak-kanak untuk menghasilkan idea baru dalam aktiviti
    seni. Membantu kanak-kanak berfikir, menghasilkan karya seni yang unik dan mencungkil bakat.

10. Empat ciri pemikiran kreatif :
      a) imaginatif
      b) keberanian
      c) perkembangan idea
      d) merekacipta

11. Teori-teori berkaitan kreativiti :
      a) Teori dua belahan otak -  Hemisfera otak mempengaruhi cara berfikir. Otak kanan merupakan
           bahagian otak yang melihat sesuatu secara menyeluruh. Otak kanan lebih fokus kepada   
           imaginasi dan kreativiti seseorang kanak-kanak.Otak kiri fokus pada urutan, kemahiran
           analisis dan pemikiran logik untuk aktiviti membuat eksperimen dan numerasi.

      b) Teori Six Thinking Hats (Edward de Bono) - Emosi sangat penting dalam proses berfikir.
           Seseorang yang kreatif perlu pandai mengurus emosi. Enam warna menjadi pemikiran untuk
           memakai topi ketika berdepan dengan situasi tertentu. Topi putih - mendapat informasi yang
           meliputi fakta, figura dan maklumat. Topi merah - menghadapi situasi perasaan yang meliputi
           luahan mood dan emosi. Topi hitam - semasa membuat penilaian negatif pada kesalahan dan
           halangan. Topi kuning - semasa membuat penilaian positif. Topi hijau - semasa situasi yang
           berkaitan dengan kreativiti.  Topi biru - semasa situasi metakognitif yang berkaitan aspek
           seseorang yang berfikir.

      c) Teori Kreativiti Paul Torrence - 7 perkara dalam proses mencungkil kreativiti iaitu :
           i)    Penyoalan       : Stimulasi minda kanak-kanak.
           ii)   Penemuan       : Galakan dan rangsangan kepada kanak-kanak.
           iii)  Pemerhatian    : Menggunakan pancaindera.
           iv)  Percubaan        : Eksperimen dan usaha untuk terbaik.
           v)   Penerokaan      : Galakan untuk eksplorasi pelbagai bahan di sekeliling.
           vi)  Memanipulasi  : Menggunakan bahan atau situasi di sekeliling.
           vii) Aktiviti            : Mencungkil aktiviti 
                (4PMA)

       d) Teori Multiple Creative Talent (Calvin W Taylor) - Bukan semua individu mempunyai bakat
           yang sama. Pengembangan bakat kanak-kanak berkait rapat dengan cara guru merangsang
           pemikiran mereka. Taylor mengkategorikan kreativiti kepada lima sifat iaitu :
           i)     Kreativiti bersifat ekspresif (Bebas. Bimbingan untuk meluahkan idea mengikut 
                   kemampuan kanak-kanak dalam menghasilkan karya.)
           ii)    Kreativiti bersifat penghasilan (Kecekapan. Bimbingan untuk penambahbaikan karya)
           iii)   Kreativiti bersifat inovatif .(Modifikasi. Bimbingan kepada idea baru yang lebih
                   bermakna)
           iv)   Kreativiti bersifat inventif. ( Keupayaan mencipta melalui proses penerokaan. Guru beri
                   pujian dan galakan).
           v)    Kreativiti bersifat emergen (Bentuk kreativiti yang tinggi. Prinsip formal diterjemah
                   dalam bentuk abstrak. Cth. lukisan tanpa menitikberatkan bentuk asalnya)

        e) Teori Lowenfeld Stages of Arististics Development (Lowenfeld) - Aktiviti seni yang
            dilaksanakan secara berterusan memberi peluang kepada kanak-kanak untuk menggunakan
            deria pencaindera secara menyeluruh sebagai proses pengamatan dan merekod. 8 kategori
            kreatif Lowenfeld iaitu :
            i)     Cabaran - Menerima cabaran masalah dan dapat sesuaikan dengan situasi
            ii)    Kelancaran - Berimaginasi dan berfikiran terbuka untuk mengaitkan idea dengan hasil    
                    kerja kreatif.
            iii)   Kelenturan - Sanggup menerima perubahan.
            iv)   Keaslian - Idea asli tanpa meniru sesiapa
            v)    Pemikiran bercapah - Mengembangkan idea
            vi)   Keinginan - Perasaan ingin tahu dan berupaya membuat analisis.
           vii)   Kompleks - Membuat sintesis
           viii)  Makna baru - Menghasil sesuatu produk atau idea yang kreatif dan inovatif.
           * 4 komponen kreativiti Lowenfeld boleh diukur ialah ;
                    i) kelancaran  - menterjemah idea secara spontan dan pantas.
                   ii) flesibel       - mampu menyesuaikan diri dengan situasi yang berbeza.
                  iii) keaslian     - Idea yang baru dan asli
                  iv) kepekaan   - Daya kepekaan yang tinggi terhadap sesuatu keperluan.

        f) Teori Perkembangan Kreativiti Fisher (Fisher 1943) - Terdapat lima tahap pemikiran kreatif
            iaitu :
            i)   Peringkat rangsangan - Guru mengemukakan soalan untuk merangsang pemikiran kreatif
                  kanak-kanak. Interaksi secara aktif kerana ingin tahu.
            ii)  Peringkat penerokaan - Guru membimbing mencari jawapan dan penyelesaian.
                  Berupaya mencari dan pemikiran ke hadapan.
            iii) Peringkat perancangan - Proses perbincangan, pemerhatian, interaksi sebelum aktiviti
                  sebenar.
            iv) Peringkat aktiviti - Pemikiran kreatif melalui tindakan setelah merancang. Guru
                  membimbing semasa kanak-kanak melaksanakan aktiviti.
            v)  Kajian semula - Menilai keberkesanan aktiviti/tindakan.  Membimbing untuk
                  penambahbaikan dan memberi pendapat.
                  (RPPAK)

Unit 2 : Pendekatan dan Teori Seni

1. Seni bermaksud sesuatu yang halus. Terbahagi kepada dua iaitu seni visual dan seni
    persembahan.

2.Teori Seni Klasik (Plato, Aristotle dan Socrates) :
    i)   Menekankan kesejagatan (nilai rentas budaya tanpa mengira ras, ruang dan waktu serta nilai
         dalam masyarakat), keabadian (konsep kehidupan dari segi fizikal, nilai, sikap dan
         kerohanian) dan  kebenaran ( kemanusiaan dan kerohanian yang berkaitan dengan keadilan, 
         tatasusila dan kebijaksanaan)
    ii) Plato : Teori peniruan. Seni berasaskan idea yang berciri idealistik/ menekankan isi. Kecantikan
         hanya sementara.
    iii) Aristotle : Menolak teori Plato kerana kecantikan ialah sifat fizikal manusia. Menekankan
          bentuk dan waktu.
    iv) Socrates : Penciptaan seni berkonsep keseluruhan dan kesatuan disamping mempunyai ciri-ciri
          kesempurnaan dan keseimbangan, kecantikan dan kesempurnaan.

3. Teori Kosmologi : Berkaitan dengan alam semesta yang melibatkan fenomena dalam ruang dan
    masa meliputi alam nyata dan alam tidak nyata serta kedudukan manusia dalam ruang tersebut.
    Contohnya : Ukiran patung oleh orang asli kaum Jah Hut melambangkan kepercayaan animisme.

4. Teori Seni Kontemporari (Teori Erwin Panofsky dan Teory Susanne K. Langer): Membentuk
    identiti, stail dan teknik tersendiri.

    i) Teori Erwin Panofsky - membincangkan tentang objek dan makna melalui pernyataan
        ikonografi (persoalan tentang objek dan makna). 3 objek makna dalam karya seni :

• Objek yang natural (primari) - meliputi manusia, binatang, tumbuhan dan persekitaran. Makna daripada peristiwa dan ekspresi perasaan.
• Objek yang biasa (sukender) - menggambarkan arca(objek) yang menunjukkan peristiwa dan makna. Contoh gadis pegang buah peach (kejujuran)
• Makna intrinsik (isi) - makna menentukan sikap, pendirian dan falsafah.

    ii) Teori Susanne K. Langer :Menolak teori peniruan Plato. Karya seni merupakan perasaan
         pengkarya yang hanya sebagai ilusi. Bentuk menjadi tumpuan utama dalam falsafah seni.
        Terdapat 7 konsep dalam karya seni iaitu bentuk, abstrak, ekspresi, perasaan, lambang, ilusi
        dan imej.(BAEPLII)

5. Pendekatan dan teori pembelajaran dalam pendidikan seni kanak-kanak meliputi pendekatan 
    konstruktivis, teori sosial-interaksi Piaget dan teori Gestalt yang boleh diaplikasi dalam pdp.

6. Pendekatan konstruktivis membimbing kanak-kanak belajar berdasarkan pengalaman mereka.
    Bruner telah menggariskan tiga prinsip iaitu :
    i)   Pengajaran berdasarkan kesediaan dan pengalaman serta mengikut konteks kesanggupan kanak
          -kanak untuk belajar.
   ii)   Mengorganisasi pengajaran mengikut struktur atau urutan dengan mudah.
   iii)  Pengajaran perlu melangkau maklumat  guru yang dirangka untuk memudah cara penghasilan 
          ilmu.

7. Pendekatan konstruktivis boleh diaplikasikan dengan menggunakan empat cara iaitu:
    i)    Menekankan kelainan dengan melatih kanak-kanak membezakan maklumat yang diterima.
   ii)    Menyusun maklumat supaya lebih mudah diterima oleh kanak-kanak.
  iii)   Menyampaikan maklumat secara berkesan.
   iv)  Memberi pujian ketika berjaya dan galakan ketika gagal kepada kanak-kanak.

8. Teori Sosial-Interaksi Piaget : Berkaitan dengan perkembangan kognitif kanak-kanak.
    i)    Pengetahuan kanak-kanak tidak mencukupi. Justeru, interaksi sosial bersama rakan dan
          guru dapat menambah pengetahuan.
    ii)   Dua proses yang digunakan kanak-kanak untuk menyesuaikan diri dengan persekitaran ialah
           proses asimilasi dan proses akomodasi (yang menggalakkan perkembangan kognitif)
   iii)   Peringkat kognitif terbahagi kepada empat peringkat iaitu
           a)  deria pergerakan (0-2 tahun) : interaksi melalui pancaindera.
           b)  praolahan ( 2-6 tahun) : imaginasi untuk meningkatkan daya ciptaan. Mula menguasai
                 nama untuk setiap objek.
           c)  pengolahan konkrit  (7-11 tahun) : kemahiran bahasa dan komunikasi tinggi. Memahami
                konsep lain seperti angka, pengklasifikasian serta mampu melihat sesuatu perkara daripada
                pelbagai perspektif.
           d)  pengolahan formal (12 tahun ke atas) : perkembangan fizikal lebih daripada perkembangan
                mental. Mula memahami konsep abstrak dan membentuk identiti diri. Namun kekurangan
                pengalaman menghadkan pengetahuan dan kebolehan mereka.

9. Teori Gestalt : Tumpuan kepada kognitif untuk mengenal pasti otak individu bertindak pada
     persepsi yang diterima melalui deria penglihatan. Persepsi pengalaman diambil secara menyeluruh
     bukannya sebahagian. Enam hukum dalam teori gestalt ialah :
     i)     Pragnanz : Apabila individu berhadapan dengan pengalaman baru, persepsi menjadi tidak
             teratur.
     ii)    Persamaan : Mengkategorikan rangsangan yang mempunyai persamaan.
     iii)   Keintiman : Rangsangan yang mempunyai hubungkait diletakkan dalam kategori yang sama.
     iv)   Lengkap : Meletakkan rangsangan yang lengkap dalam kategori yang sama.
     v)    Kesinambungan positif : Sifat rangsangan yang kekal dan tidak berubah.
     vi)   Ciri-ciri bahagian : Menilai objek secara menyeluruh.
            (PPKLKC)

     Teori Gestalt adalah rapat dengan pandangan konstruktivis dan diaplikasikan dalam kaedah
     penyelesaian masalah dalam pdp. Teori Gestalt bukan melihat produk karya seni tetapi
     menekankan proses penghasilan produk karya seni.
   
Unit 3 : Tokoh-tokoh Seni dan Kreativiti Kanak-kanak

1. Paul Torrance dikenali sebagai bapa kreativiti. Menggunakan Torrance Test of Creative
    Thinking untuk menguji tahap kreativiti kanak-kanak bagi menggantikan Ujian IQ (Intelligent
    Quotes) yang dikatakan tidak sempurna.

2. Calvin W. Taylor penerima anugerah American Psycology Association Richardson Creativity
    pada tahun 1970. Bakat kanak-kanak tidak sama. Oleh itu, 9 bidang dikenalpasti untuk
    membentuk kanak-kanak yang kreatif dan inovatif iaitu i) pemikiran kreatif dan bernas untuk
    mendapat idea, ii) mengimplementasikan idea, iii) kemahiran merancang, iv) kemahiran meramal,
    v) membuat keputusan, vi) kemahiran berkomunikasi, vii) kemahiran sosial viii) peluang yang
    menyerlah, ix) pencapaian akademik yang baik.
  
   Guru perlu mengesan dengan mencari kaedah alternatif untuk membangunkan kreativiti kanak-
   kanak dan memberi impak positif

3.Victor Lowenfeld berpendapat naluri dan keingingan merupakan faktor utama bagi mereka
   berfikir dan menyelesaikan masalah secara kreatif. Kanak-kanak akan mengalami dan menyedari  
   masalah, menyampaikan idea dan proses imaginasi dan kreativiti. Pelbagai halangan dihadapi iaitu
   psikologi dan persekitaran serta budaya yang memerlukan peranan guru untuk membimbing murid
   -murid.

4. June King McFee berpendapat seni untuk kanak-kanak perlu berbentuk komunikasi. McFee
    menekankan seni seharusnya mengambil kira konteks budaya serta elemen orentasi komuniti.
    Perlu ada pengalaman estetika dalam semua objek di persekitaran yang dipengaruhi konteks
    budaya untuk berkomunikasi dan menyampaikan mesej kepada masyarakat.

5. Carl Rogers mengatakan kreativiti merupakan satu proses yang wujud apabila seseoran itu
    bertindak ke atas sesuatu. Beliau memperkenal teori terapi iaitu :
    i)   keterbukaan kepada pengalaman
    ii)  cuba menikmati kehidupan yang dialami
    iii) menghargai diri sendiri
    iv) mengamalkan kebebasan
    v)  menjadi individu yang kreatif ,  sihat, bebas, bertanggungjawab serta dapat berfungsi
         sepenuhnya dalam kehidupan.
   
     Tindakan seseorang yang bebas dan bertanggungjawab mencetuskan keunikan dan kekuatan
     kepada individu seperti penggunaan bahan seni secara kreatif dan memberi sumgangan kepada
     masyarakat.

• Torrance    : Torrence Test of Creative Thinking
• Taylor        : Kreatif dan Inovatif
• Lowenfeld : Naluri dan keinginan
• McFee       : Konteks budaya dan komuniti
• Rogers       : Teori Terapi

Unit 4 :Estetika dan Kanak-kanak

1. Estetika kanak-kanak melibatkan sifat kemanusiaan melatih kanak-kanak mencintai dan
    menghargai kecantikan di bumi ini.

2. Estetika bersifat subjektif yang mempunyai makna yang pelbagai dalam lukisan, kraf mudah,
    muzik, pergerakan kreatif, tarian, drama dan lain-lain lagi.

3. Estetika kanak-kanak meliputi tiga jenis iaitu:
    i)    Estetika sikap    : spontan, kekaguman, kegembiraan kanak-kanak dan perasaan ingin tahu
          dalam jiwa kanak-kanak.
   ii)    Estetika pengalaman  : penglibatan aktif dalam seni visual dan persembahan memberi
          pengalaman mendengar, eksplorasi visual dan manipulasi bahan kepada kanak-kanak.
  iii)    Estetika respon : menyatakan pandangan dan luahan perasaan pada karya seni. Respon
          fisiologi melalui ketawa, takut manakala respon mental melalui keputusan dan pandangan.

4. Estetika adalah cabang ilmu falsafah yang menekankan penggunaan pancaindera dalam
    mengapresiasi karya seni seperti melihat, mendengar, sentuhan, merasa dan menghidu.

5. Tindak balas spontan karya seni yang mempengaruhi tindak balas estetika ialah kualiti karya seni 
    dan maksud karya seni.

6. Pandangan golongan relativisme menyatakan kecantikan adalah subjektif dan terletak pada
    persepsi seseorang  untuk menilainya.

7. Golongan objektivisme berpandangan kecantikan wujud dalam sesuatu karya seni dan bukannya
    terletak pada persepsi seseorang.
 
8. Lima strategi untuk membimbing kanak-kanak mengapresiasi nilai estetika karya seni ialah :
    i)   Membuat perancangan
   ii)   Menunjukkan contoh hasil seni
  iii)   Berwaspada semasa merancang aktiviti seni kreatif
   iv)  Membimbing kanak-kanak membuat pemilihan bahan secara kreatif
    v)  Idea baru untuk membimbing kanak-kanak menimba pengalaman estetika

Unit 5 : Imaginasi Kanak-kanak

1. Imaginasi kanak-kanak merupakan khayalan yang tinggi, sukar diduga dan kadang kala di luar
    jangkaan kita.

2. Imaginasi Kreatif merupakan imaginasi yang hebat yang dapat diketengahkan dan difahami. Kita
    perlu berfikiran positif dan membantu kanak-kanak merealisasikan imaginasi mereka.

3. Pemikiran Simbolik merujuk pada imaginasi kanak-kanak sama ada dilakukan bagi
    menunjukkan dunia sebenar atau dunia khayalan. Kanak-kanak dipupuk untuk
    mempertingkatkan pemikiran imaginatif supaya dapat menyelesaikan masalah secara kreatif
    dan positif. Boleh dirangsang melalui modeling atau peniruan dan amalan pedagogi yang sihat
    seperti sosiodrama, nyanyian dan ekspresi seni. Kanak-kanak boleh menokok tambah plot cerita
    dunia sebenar dengan dunia khayalan. Walau bagaimanapun tingkahlaku mereka harus dipantau.

4. Lima aspek penting yang terdapat dalam Pemikiran Simbolik iaitu :
    i)    Kreativiti
   ii)    Kemahiran berfikir
  iii)    Perwakilan realiti
   iv)   Penyelesaian masalah
    v)   Bermain

5. Kitaran PBM (Pembelajaran Berasaskan Masalah) -
    i)   Pengetahuan Kumpulan
   ii)   Mengenal pasti masalah
  iii)   Menjana Idea
   iv)  Menjana isu pembelajaran
   v)   Menyediakan pelan tindakan
   vi)  Mencari dan mengumpul bahan
   vii) Mensintesis dan mengaplikasi
  viii) Membuat rekfleksi dan membuat maklum balas

6. Carta FILA  (Facts, Ideas, Learning Issues dan Action Plan )

7. Branford dan Stein (1984) memperkenalkan kaedah penyelesaian masalah  kepada 5 langkah :
    i)   mengenal pasti masalah
   ii)   mendefinisikan masalah
   iii)  mencari jalan penyelesaian
   iv)  mengambil tindakan
    v)  menilai tindakan

Kanak-kanak Berkeperluan Khas Unit 1-5 (Modul UPSI-PJJ)

Unit 1 : Definisi dan Konsep Pendidikan Khas

1.Program Pendidikan Khas di Malaysia terdiri daripada :
    i)     Kanak-kanak Bermasalah Pembelajaran (KKBP)
    ii)    Kanak-kanak Bermasalah Pendengaran
   iii)    Kanak-kanak Bermasalah Penglihatan

2. KKBP terdiri daripada :
     i)   Sindrom Down
    ii)   Perkembangan Lewat
   iii)   Autisme
    iv)  Hiperaktif
     v)  Cerebral Palsy
    vi)  Epiletik
    vii) Masalah Emosi
   viii) Masalah Pertuturan

3. Falsafah Pendidikan Khas di Malaysia : Satu usaha berterusan untuk melahirkan insan yang
    berkemahiran, berhaluan, berupaya, beriman, berdikari, mampu merancang dan menguruskan
    kehidupan serta menyedari potensi diri sendiri sebagai seorang individu dan ahli masyarakat yang
    seimbang dan produktif selaras denga Falsafah Pndidikan Negara.

4. Tiga prinsip dalam pendidikan khas ;
     a) Pendidikan menyeluruh dan bersepadu  : Fokus meliputi aspek jasmani, rohani, intelek dan
         sosial. (Penglibatan kumpulan pelbagai disiplin secara kolaboratif dan bersepadu )
     b) Pembelajaran yang menggembirakan dan bermakna : Merangsang dan mengekalkan minat
          murid berkeperluan khas untuk belajar. Suasana pembelajaran yang kondusif agar murid
          menguasai pengetahuan dan kemahiran.
     c) Pendidikan sepanjang hayat : Pemerolehan ilmu pengetahuan dan kemahiran untuk
         digunakan dalam kehidupan seharian.

5. Pendekatan  pdp dan penilaian dibentuk mengikut keperluan murid :
    a) Bidang pengurusan kehidupan : pengurusan diri, kemahiran manipulatif, tingkahlaku dan
        kemahiran hidup.
    b) Bidang akademik : komponen m/p - BM, M3, BI, TMK
    c) Bidang kerohanian dan nilai-nilai murni : Komponen m/p - Pendidikan Agama Islam dan 
        Pendidikan Moral.
    d) Bidang sosial, riadah dan kreativiti : Komponen PJK, MZ, Gerakan dan Drama, Sains,  Sosial
        dan Alam Sekitar.

6. Model-model Pelaksanaan Pendidikan Khas:
    a) Model Sosial (Social model)
    b) Model Perubatan (Medical model)

7. Pasukan pelbagai disiplin dalam menjayakan program pendidikan khas:
    a) Ibu bapa
    b) Sekolah
    c) Pakar Perubatan
    d) Bahagian Pendidikan Khas
    e) Jabatan Kebajikan
    f) Badan Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO)
    g) Masyarakat.

8. Fungsi keseluruhan kumpulan pelbagai disiplin meliputi pengenalpastian masalah iaitu :
    a) Menaksirkan dan memperincikan masalah asal atau spesifik ( kognitif, fizikal, pendengaran,
        penglihatan, komunikasi, emosi atau tingkah laku).
    b) Mengkaji semula intervensi. Mengenalpasti keberkesanan strategi untuk pemulihan
        dan menilai kesesuaian program.
    c) Mencari alternatif : Memberi pelbagai cadangan/pendekatan untuk pemulihan.
    d) Mengenalpasti keperluan khas : Merekod keperluan kanak-kanak.
    e) Pemilihan penyelesaian : Cadangan rancangan pengajaran individu dalam program pendidikan.
    f) Rancangan pendidikan : Bertanggungjawab  menjalankan dan memantapkannya.

9. Peranan pakar perubatan;
    a) Pediatrik : Punca genetik, kewarisan, prenatal dan postnatal
    b) Neurologi : Diagnostik dan mengubati penyakit seperti kecacatan otak, hiperaktif dan memberi
        ubat "Ritalin" untuk mengawal keaktifan.
    c) Terapi pertuturan : Mengesan masalah komunikasi dan menjalankan terapi pertuturan untuk
         gagap, sumbing dan yang mempunyai masalah artikulasi untuk bertutur.
    d) Terapi fizikal : Menaksir fungsi motor halus dan kasar, membantu dan melatih kemahiran
        hidup dan diri.
    e) Audiologi : Mengesan fungsi pendengaran.
    f) Oftomologi : Menaksir penglihatan pelajar.

Unit 2 : Sejarah Perkembangan Pendidikan Khas

1. Sejarah Pendidikan Khas boleh dibahagikan kepada tiga peringkat iaitu :

      a) Peringkat Pertama ( Awal – 1947) : Peranan utama oleh institusi keluarga dan masyarakat 

          iaitu pertubuhan agama, etnik, ibu bapa dan badan sukarela. Pada awal penubuhan memberi

         penekanan dan tumpuan pada masalah penglihatan.

          Sekolah  Rendah Pendidikan Khas yang  paling awal ialah St. Nicholas di Pulau Pinang (1926)

          dan Princes Elizabeth di Johor Bharu (1949).

         Sekolah Menengah Pendidikan Khas Persekutuan Pulau Pinang pula dibina khusus

         untuk masalah pendengaran. 

         Bourgeault (1970) : Di zaman penjajahan British,  pendidikan khas untuk masalah penglihatan

        dipelopori oleh  pergerakan sosial  iaitu institusi-institusi bercorak keagamaan.

         Chua Tee Tee : Pendidikan khas di negara ini bermula apabila Misi Anglican mendirikan rumah

         dan Sekolah  St. Nicholas bagi OKUP di Melaka pada 1926 yang kemudian dipindahkan ke
         Pulau Pinang.

    b) Peringkat Kedua (1948 – 1980 ) : Historical milestone  dengan memperlihatkan peranan dan  

        penglibatan pihak kerajaan membuka dan menubuhkan sekolah pendidikan khas. 

        Pelbagai langkah diperkenalkan dan diperkemaskan  untuk meningkatkan mutu pendidikan iaitu

        model penyampaian baru dan komunikasi seluruh diperkenalkan kepada guru-guru pendidikan
        khas bermasalah pendengaran  dari 1979 -1981 dan 1984-1986.

        Kerajaan Persekutuan Tanah Melayu mempertingkatkan kemudahan di semua sekolah khas, 
        mengalami zaman anjakan paradigma, merangka dasar pendidikan nasional yang
        komprehensif, menyediakan keperluan asas bagi pelajar-pelajar yang istimewa.

       Latihan guru-guru khas dimulakan pada tahun 1962 dalam bidang pendidikan kanak-kanak
       bermasalah penglihatan dan pendengaran pada tahun 1963 di MPIK, Kuala Lumpur.

       Unit Pendidikan Khas, Bahagian Sekolah Kementerian Pendidikan ditubuhkan bagi
       menguruskan program pendidikan khas pada tahun 1964.

       Suatu perakuan kabinet iaitu perakuan 169, 170, 171, 172 dan 173 diterbitkan. Justeru,
       membantu memaju dan meluaskan skop program dan aktiviti Pendidikan Khas.

      Dasar mengenai pendidikan khas dinyatakan dalam Akta Pelajaran 1961 iaitu sekolah khas
      bermakna sekolah yang menyediakan layanan pendidikan yang khas untuk murid-murid yang
      kurang upaya. Akta ini memberi kuasa kepada menteri untuk menyediakan kemudahan
      pendidikan khas, menggubal kurikulum pendidikan yang sesuai dengan jenis murid-murid bagi
      memperkembangkan pendidikan khas.

c) Peringkat ketiga ( 1981 - sekarang ) : Pihak kerajaan merupakan penggerak utama untuk
    perkhidmatan kemudahan fizikal, khidmat sokongan, peruntukan kewangan dan  kepakaran
    disalurkan terus untuk pendidikan khas.

    Persidangan Bangsa-bangsa Bersatu  pada Tahun Antarabangsa Orang-orang Cacat 1981
    menegaskan full participation and justice dan tidak bergantung kepada campassion of charity.

    Kerajaan Malaysia dengan konsep kerjasama iaitu Kementerian Pendidikan, Kementerian
    Kesihatan dan Jabatan Kebajikan Masyarakat memainkan peranan utama dalam enam aspek :
    i) mengutamakan pelbagai strategi dan program yang bersifat intervensi awal dan pencegahan
        pelbagai kecacatan dari peringkat bayi dan penempatan kanak-kanak dalam program
        pemulihan dan pendidikan yang bersesuaian.
   ii) mewujudkan pelbagai jawatan kuasa antara kementerian bertujuan menyelaras dan memantau
        perkembangan pelaksanaan program.
   iii) mengutamakan golongan yang tinggal di luar bandar.
   iv) mengutamakan pendekatan bersifat local community based daripada the specialized
        residential centre.
    v) menggalakkan decentralization bagi pusat, sekolah, kelas khas dan specialized di peringkat
        daerah, negeri dan wilayah serta tidak tertumpu di kawasan bandar sahaja. 
   vi) mewujudkan kerjasama serantau dan peringkat antarabangsa dengan agensi-agensi kerajaan.

2. Sejarah Perkembangan Pendidikan Khas Mengikut Kategori

     a) Program Pendidikan Khas Bermasalah Penglihatan

• 1926 : SRPK St Nicholas oleh Gereja Anglican di Melaka kemudian 1931 pindah ke Pulau Pinang.
• 1948 : SRPK Princess Elizabeth dengan kemudahan asrama oleh Jabatan Kebajikan Masyarakat di Johor Bahru dan Institut Berasrama Pusat Latihan Gurney.
• Pembukaan Institut Taman Harapan
• Rancangan percantuman bagi pendidikan kanak-kanak cacat penglihatan di SR dan SM.
• 1977 : Permulaan latihan perguruan khas di MPIK
• 1978 : Penubuhan Jawatankuasa Utama Pembentukan kod Braille Bahasa Melayu.
• 1983 : Pengambilalihan SRPK oleh Kementerian Pendidikan
• 1984 : Penubuhan Jawatankuasa Kod Braille Al-Quran, bahan-bahan dalam braille seperti buku teks dan penyelenggaraan alatan braille.

     b) Program Pendidikan Khas Bermasalah Pendengaran

• 1954 : Pembukaan kelas pendidikan khas di Jalan Northam Pulau Pinang.
• 1963 : Pembukaan kelas-kelas Pendidikan Khas Rancangan Percantuman Cacat Pendengaran SR dan SM. Latihan perguruan pendidikan khas cacat pendengaran di MPIK.
• 1978 : Pengenalan kaedah komunikasi seluruh oleh KPM untuk menggubal sistem bahasa Melayu kod tangan.
• 1987 : Pembukaan SMPK Vokasional Shah Alam.

     c) Program Pendidikan Khas Bermasalah Pembelajaran

• 1988 : KPM memulakan kelas perintis untuk murid-murid peringkat rendah masalah pembelajaran.

     d) Program Pendidikan Khas Terencat akal

• 1955 : Pembukaan Rumah Jubilee Johor Bahru oleh Kementerian Kebajikan Am.
• 1964 : Penubuhan Persatuan Terencat Akal  Selangor.
• 1966 -1988 : Penubuhan sekolah-sekolah terencat akal di Ipoh, Pulau Pinang, Johor Bahru, Seremban, Kuala Terengganu, Kuala Kubu Baru dan Tanjung Aru.

     e) Program Pendidikan Khas Percantuman/Inklusif

• 1962 : program percantuman dan inklusif bagi murid-murid cacat penglihatan
• 1988 : kelas perintis untuk murid-murid bermasalah pembelajaran.
• 1993 : 3 pelajar di Tingkatan 6 Bawah SM Methodist (L) Kuala Lumpur.
• 1994 : program rintis di 14 buah sekolah seluruh negara.
• 1995 : Program Bermasalah pembelajaran peringkat menengah dimulakan.

3. Perkembangan Pendidikan Khas di United Kingdom :
        Di United Kingdom pada abad ke-19, Cik Bennett membuka sekolah pendidikan khas di pondok
        iaitu  Battersea Park, London untuk kanak-kanak TB. 
    
        Bilangan kes mahkamah yang bertambah dalam pendidikan khas telah menyumbang kepada
        perkembangan undang-undang pendidikan khas di United Kingdom.

        Sejak implementasi Akta Pendidikan (Education Act) 1981 sehingga Akta Special Educational
        Needs and Disability Act (SENDA)2001, bertujuan untuk memajukan sistem pendidikan khas.

        Akta  DDA (Disability Discrimination Act )1995 melarang pihak tertentu melakukan diskriminasi
        terhadap OKU dalam bidang pendidikan, pekerjaan, penyediaan kemudahan dan
        perkhidmatan.

4. SENDA 2001 memberi tumpuan pada :
     a) memperkukuhkan hak kanak-kanak berkeperluan khas untuk dididik di sekolah.
     b) memerlukan LEA ( Local Educatioan Authorities) menyediakan nasihat dan maklumat serta
         cara menyelesaikan pertelingkahan kepada ibu bapa berkenaan.
     c) memerlukan LEA mematuhi tempoh masa yang diarahkan oleh Tribunal Pendidikan Keperluan
         Khas. 
    d) memerlukan pihak sekolah memaklumkan ibu bapa tentang pendidikan khas dan penilaian
        statutori mengenai keperluan pendidikan khas pelajar.

5. Perkembangan Pendidikan Khas di Amerika Syarikat :
     Pada abad ke-18 dan abad ke-19, kanak-kanak cacat diasuh dan dididik oleh institusi khas serta
     diasingkan daripada masyarakat.
   
     Idea Johnn Wilhelm Klein 1810, bahawa kanak-kanak cacat perlu diberi perhatian khusus iaitu
     kanak-kanak cacat sepatutnya belajar bersama-sama dengan kanak-kanak normal dan tidak
     diasingkan. Namun tidak mendapat sambutan. Walau bagaimanapun selepas 90 tahun, idea
     tersebut dihidupkan semula.

     Pada 1900, kebanyakan sekolah awam di Amerika Syarikat telah menubuhkan kelas khas bagi
     mereka yang buta, pekak, terencat akal, cacat anggota dan masalah dalam pertuturan.

    Pada tahun 1963,Presiden John F. Kennedy meluluskan kertas Perundangan Public Law 94 - 142
    yang menghuraikan takrifan serta perkhidmatan untuk kanak-kanak cacat.

    National Education Association (NEA) telah meluluskan rresolusi pendidikan untuk kanak-kanak
    cacat.

   Mjenurut psycology wikia pada tahun 1950-an dan 1960-an, Persatuan Keluarga dan Advokasi
   telah ditubuhkan untuk membela nasib kanak-kanak kurang upaya. Kerajaan persekutuan telah
   memperuntukkan dana dan undang-undang yang menyokong, membangun dan melaksanakan
   program-program serta perkhidmatan untuk mereka.

  Bahagian 504 daripada undang-undang Rehabilitasi tahun 1973 telah menjanjikan hak-hak sivil
 untuk orang kurang upaya menerima bantuan kewangan.

  Pada tahun 1975, undang-undang awam (PL 94-142) memberi hak istimewa kepada kanak-kanak 
  kurang upaya menerima pendidikan secara percuma.

  Civil Right Act of 1964 perlindungan dan menentang diskirminasi kepada orang cacat. 1990, skop
  pendidikan khas diperluaskan kepada kategori autism dan kecederaan otak (traumatik) dan pada
  tahun 1997 diperluaskan pada kanak-kanak hyperaktif (ADHD)

  2004, akta Disabilities Education Act memperuntukkan bahawa kanak-kanak kurang upaya yang
  melibatkan diri dalam kegiatan senajata api, dadah atau kekerasan boleh ditempatkan dalam
  tatacara pendidikan alternatif sementara. 


Unit 3 : Punca dan pencegahan

1. Etiologi atau punca-punca kecacatan :

a) biologi
b) psikologi
c) persekitaran

2. Menurut Winzer (1996) , wujud 3 kategori  utama faktor risiko iaitu risiko yang telah lama wujud (established risk), risiko biologi dan risiko persekitaran.

3. Faktor risiko biologi terbahagi kepada 3 iaitu Peringkat Prenatal (Penghamilan), Peringkat Prinatal (7 bulan - 2 minggu lahir) dan Postnatal (semasa membesar)

a)Peringkat Prenatal (Penghamilan)

• Jenis darah tidak sesuai (faktor Rh). Kewujudan protein menghasilkan Rh+ dan Rh-. Jika Rh ibu dan janin berlainan, darah ibu, akan menghasilkan antibodi yang menyerang darah janin. Kesannya lahir tidak cukup bulan, kuning dan kecacatan otak.
• Jangkitan penyakit ibu semasa mengandung; kencing manis, meningitis, demam kuning, sifilis, rubella dan virus.
• Toksemia ; racun pada darah ibu.
• Anemia; bekalan oksigen ke otak terputus.
• Lahir tak cukup bulan/prematang
• Kurang makan makanan berzat.
• Ketidaknormalan kromosom; Genetik (Sebelum lahir 23 pasang kromosom - 1 daripada ibu dan 1 daripada bapa)
• Stres semasa mengandung (emosi terganggu) akibat kemiskinan dan lain-lain. Sekiranya berpanjangan akan mengeluarkan hormon kortisone yang mengalir ke saluran darah. ( Tidak dapat oksigen yang cukup akan menyebabkan ADHD.
• Faktor umur ibu ; ideal (22-25 tahun), tua menyebabkan anak sindrom down, muda akan menyebabkan sukar lahir. 
• Resapan bahan luaran (terotogen) oleh uri melalui pemakanan atau kulit atau deria.
• Pengambilan dadah atau ubatan atau bahan khayalan menyebabkan kecacatan anggota (thalidomide).
• Amalan merokok menyebabkan saluran darah dalam uri mengecut dan mengurangkan oksigen dan zat makanan sampai ke janin. Degupan jantung janin cepat, keguguran, kecacatan dan prestasi akademik rendah.
• Pengambilan alkohol berbahaya pada tiga bulan terakhir. Saiz bayi kecil, sindrom penarikan (withdrawal) lambat dalam pembelajaran dan tidak cergas.
• Pendedahan Pancaran Radiasi - X-ray menyebabkan mutasi genetik iaitu kecacatan sistem saraf. Menghadapi tumor, leukemia dan pembesaran terbantut.

b) Peringkat Perinatal (Semasa kelahiran)

• Sebelum melahirkan (labour-situasi sakit untuk melahirkan). Masa melahirkan panjang (8-11 jam) menyebabkan lemas, kecacatan dan kerencatan akal. Proses yang terlalu lama menyebabkan terputusnya bekalan oksigen.
• Bersalin (delivery) akibat melintang atau songsang, air mentuban pecah terlalu awal menyebabkan jangkitan , uri berada di kedudukan yang tidak betul dan kesukaran bersalin. Forcep atau ubat penahan sakit untuk membantu kelahiran boleh membahayakan bayi.  Anoksia (tali pusat terbelit)  dan memutuskan bekalan oksigen ke otak. Bayi boleh dijangkiti virus yang dibawa oleh ibu seperti herpes (lepuh-lepuh berair pada kulit) yang menyebabkan cerebral palsy, sawan dan kerencatan akal, buta, pekak dan lain-lain lagi.

c) Postnatal (Selepas kelahiran)

• Kemalangan, penyakit (demam panas), meningitis. Virus menyerang selaput/penutup otak dan saraf tunjang (spinal cord), kekurangan oksigen (lemas, menghidu bahan toksik, tercekik), pendarahan serangan terhadap tisu-tisu otak seperti ensefalitis. Kemalangan boleh menyebabkan kerosakan tisu otak ataupun sistem saraf tunjang.
• Keracunan seperti keracunan plumbum (lead poisoning) menyebabkan kerosakan neurologi yang berterusan.
• Pemakanan kanak-kanak yang tidak sempurna
• Faktor persekitaran di mana kanak-kanak itu dibesarkan.

4. Risiko persekitaran timbul disebabkan oleh faktor persekitaran seperti kemiskinan, permasalahan
    keluarga, trauma, pendedahan pergaulan dan lain-lain.

• Faktor psikologi : perkembangan emosi dan sosial. Kurang mendapat kasih sayang. Gangguan hiperaktif
• Pencemaran toksin : kesan pada autisme. Contohnya kilang yang mengeluarkan asap yang banyak di Brick Township, New Jersey menyebabkan kes kanak-kanak autistik.
• Bahan Pengawet dan pewarna tiruan : menyebabkan perilaku hiperaktif. Kadar timah (lead) dalam serum darah anak yang meningkat.
• Mendapat penyakit berjangkit : disebabkan oleh bakteria dan virus.

5. Pencegahan berlakunya kecacatan :

• Imunisasi untuk golongan remaja dan wanita iaitu Rubella bertujugan untuk mengelakkan jangkitan Rubella (German Measles) yang menyerang ibu mengandung pada tiga bulan pertama.
• Mengelakkan pengambilan dadah dan alkohol yang boleh menyebabkan kecacatan pendengaran. Sekiranya telah dikenalpasti seawal tiga bulan, kanak-kanak diberi bantuan alat pendengaran dan pembedahan koklea. Mereka masih ada harapan untuk mendengar.
• Mengelakkan mengandung ketika usia mencecah atau melebihi 35 tahun yang boleh menyebabkan Sindrom Down. Ibu boleh menjalani ujian imbasan kehamilan tiga bulan pertama atau FTPS.
• Menguji sel yang dikenali sebagai Pensempelan Vilus Korion bagi pengesanan sebaran kecacatan genetik. Kaedah lain ialah melakukan ujian Amnonsentesis.
• Program kerjasama antara pelbagai disiplin termasuk terapi bahasa, terapi pertuturan, ahli psikologi, guru pendidikan khas, pentadbir dan lain-lain untuk mengembangkan potensi kanak-kanak. Pengesanan dan intervensi awal penting untuk mengenalpasti kecacatan yang dialami. Contoh disleksia seperti Thomas Edison, Leonardo de Vinci, Winston Churchill, George Pattorn dan William Butler Yeats.
• Tidak membiarkan anak mengalami demam panas berpanjangan yang boleh menyebabkan penyakit sawan (epilepsi).
• Elakkan daripada kemalangan yang boleh menyebabkan kecacatan seperti hentakan kuat pada kepala yang boleh merosakkan sistem saraf dan kerencatan akal.
• Ibu mengandung mengambil makanan seimbang. Kekurangan gula, kalsium dan magnesium di dalam darah mengakibatkan epilepsi kepada bayi.
• Lawatan ke klinik mengikut jadual bagi mengetahui perkembangan kandungan bayi.
• Elakkan daripada terdedah pada keracunan plumbum seperti bau cat,  petrol dan sebagainya.
• Rehat yang mencukupi dan tiada tekanan.
• Elakkan mengambil minuman keras dan makanan yang tidak berkhasiat. 

Unit 4 : Kanak-kanak bermasalah pembelajaran, komunikasi dan tingkahlaku

1. Kanak-kanak bermasalah pembelajaran, komunikasi dan tingkahlaku terdiri daripada pelbagai
    kategori  seperti Sindrom Down, Perkembangan Lewat, Autisme dan Hiperaktif.

2. Menurut Smith (1996) , kanak-kanak yang 'specific difficulties' adalah mereka yang tidak
    mempunyai kecacatan pancaindera dan kerosakan organik yang nyata, mempunyai masalah
    kesukaran dalam pembelajaran seperti membaca, menulis, mengeja dan matematik serta kanak-
    kanak tidak memberi tindak balas terhadap pengajaran normal.

3. Jenis-jenis bermasalah pembelajaran ialah ;
   a) Oral language difficulties ; terdiri daripada dua jenis iaitu Dysphasia ( sebahagiah
       ketidakupayaan untuk memahami percakapan dan sukar bercakap) dan Aphasia (hilang
       keupayaan untuk memahami, memanipulasi atau mengekspresi perkataan dalam percakapan dan
       gaya penulisan)

   b) Reading difficulties ; terbahagi kepada disleksia (sebahagian ketidakbolehan untuk membaca
       atau memahami apa yang dibaca  dan alexia (kanak-kanak yang kehilangan keupayaan untuk
       membaca, menulis ataupun menterjemahkan bahasa.)

   c) Writting difficulties ; terbahagi kepada Dysgraphia ( sebahagian ketidakbolehan menulis) dan
       Agraphia (ketidakbolehan menulis secara keseluruhan ). Formulation dan Syntax Disorder
       adalah ketidakupayaan untuk menyusun idea dengan jelas dan meringkaskan corak perkataan.

   d) Arithmetic difficulties ; terbahagi kepada Dycalculia ( sebahagian ketidakbolehan dalam
       menyelesaikan pengiraan) dan Acalculia (ketidakbolehan secara keseluruhan untuk
       menyelesaikan masalah pengiraan)

4. Punca-punca berlaku masalah pembelajaran menurut Mercer 1977 secara perubatannya dan
    berkaitan denang etiologies. Terdapat empat punca iaitu :

    a) Acquired Trauma : berlaku semasa dalam kandungan (prenatal), semasa kelahiran (perinatal)
        dan selepas kelahiran (postnatal). Gold dan Sherry (1984) dalam kajiannya menjelaskan bahawa
        terdapat hubungan korelasi di antara ibu yang mengambil alkohol semasa mengandung dan akan
        menyebabkan berlakunya learning difficulties kepada anak-anak yang dilahirkan. Colletti (1979)
        dalam Sujathamalini (2007) mempunyai banyak masalah kelahiran yang dirangsang (induce
        birth) dan kelahiran forceps. Kemalangan dan jangkitan penyakit yang menyebabkan kerosakan
        otak.

    b) Faktor Keturunan : Menurut Hallgren (1950) dalam Sujathamalini (2007) mengkaji tentang
        276 kanak-kanak Disleksia dengan keluarganya dan didapati permasalahan disebabkan diwarisi
        daripada keluarga. oleh itu faktor genetik mempunyai pengaruh berlakunya masalah
        pembelajaran.

    c) Faktor Persekitaran : Allergic pada sesetengah makanan seperti Natural ataupun Sythetic yang
        dikenali sebagai Salicylate ialah bahan kimia yang terdapat dalam pewarna dan perisa tiruan. 
        Selain itu, persekitaran yang tidak kondusif akan mewujudkan kesukaran dalam pembelajaran.

    d) Biochemical Abnormalities : Disebabkan oleh sel-sel. Kekurangan dalam pengeluaran
        neurotransmitters seperti serotin, dopamine, neropinephrine, acetlycholine dan bahan-bahan
        kimia sebagai penyebab kesukaran dan kesan pembelajaran serta masalah tingkah laku.

5. Ciri-ciri kanak-kanak bermasalah pembelajaran menurut Clements (1966) terdapat sepuluh ciri-ciri
    yang telah dikenalpasti. Menurut Seidenberg (1997) terdapat 9 ciri kanak-kanak learning
    difficulty iaitu :

• Hiperaktif : aktiviti motor tidak sesuai dan melampau
• Attention dificit : task or behaviour that is repeated over and over...(Sujathamalini 2007:9)
• Motor dificits : masalah ko-ordinasi
• Perceptual-motor deficit :kesukaran dalam mencantumkan rangsangan penglihatan atau pendengaran dengan tindak balas motor.
• Language deficits : Lambat dalam pertuturan dan sukar untuk memahami dan merumus bahasa percakapan.
• Impulsivity : Kekurangan dalam tingkah laku yang reflaktif
• Cognitif deficits : Kanak-kanak lemah dalam memori dan konsep formation.
• Orientation deficits : Perkembangan spatial yang lemah atau konsep temporal
• Specific learning difficulties : menghadapi masalah membaca, menulis dan mengira

6. Bermasalah pembelajaran dan masalah pendengaran adalah akibat daripada kerosakan pada
    telinga yang mengurangkan intensiti bunyi yang sampai ke telinga dalam.

.   Bunyi-bunyi masuk melalui salur auditori ke gegendang telinga yang menyebabkan tiga tulang
    kecil dalam telinga yang bergetar dan menghantar bunyi.

    Walau bagaimanapun masalah pendengaran berlaku apabila wax (tahi telinga), atau kecacatan,
     gegendang telinga pecah, luka atau berlubang boleh menyebabkan pekak.

    Kanak-kanak bermasalah pendengaran mempunyai masalah kecacatan kerana tidak dapat
    mendengar, maka tidak dapat bertutur dan tidak dapat berfikir seperti kanak-kanak normal.

     Menurut Barbara (2001), 70%kes kepekakan kogenital dikaitkan dengan faktor genetik tidak
     bersindrom manakala 30% sebagai kepekakan bersindromik.

     Kanak-kanak cacat pendengaran biasanya digolongkan dalam dua kumpulan iaitu
     pratutur/prelingual (pekak sejak lahir/mempunyai masalah pembelajaran dan komunikasi lebih
     teruk) dan postutur/postlingual (cacat pendengaran separa atau sepenuhnya tetapi pernah
     mempunyai pengalaman bercakap)

7. Bermasalah pembelajaran dan penglihatan bukan sahaja mempunyai satu kecacatan malah
    mempunyai kecacatan yang lain.Masalah penglihatan boleh disebabkan oleh penyakit-penyakit
    lain atau melalui keturunan atau diperolehi melalui jangkitan dan persekitaran (Richard, 2003)

    Julia Jantan et.al, (2009), masalah penglihatan ini terdiri daripada dua keadaan iaitu masalah
    penglihatan dan masalah fizikal dan masalah penglihatan dan kecelaruan tingkah laku.

•     Masalah penglihatan dan masalah fizikal:

    a) Juvile Rheumatoid Arthritis (JRA) : sejenis penyakit arthritis yang menyebabkan radang dan
        kekejangan pada sendi. Berlaku kecelaruan autoimunisasi apabila badan seseorang
        mengeluarkan antibodi yang tidak serasi dengan tisu badannya. Tindakbalas autoimunisasi
        menyerang sendi, mata, hati, jantung dan organ badan. Akibatnya JRA akan menyerang empat
         sendi dan menyebabkan penyakit mata yang dikenali sebagai iritis dan ada yang mendapat
         penyakit uveitis seterusnya kesakitan yang teruk pada sendi.

    b) Sickle-cell Anaemia : dikenali juga anemia sel sabit adalah anemia darah kronik yang
         mengakibatkan kekurangan bekalan darah kepada organ penting dan kekurangan bekalan
         oksigen kepada sel darah. Sickle cell adalah sel darah merah berbentuk sabit dan mempunyai
         hemoglobin yang tidak normal, mudah bergumpal dan tersangkut pada salur darah. Akibatnya
         salur darah tersumbat menyebabkan penyakit, jangkitan virus dan kerosakan organ. Penghidap
         anemia juga mengalami penyakit mata, masalah jantung, masalah paru-paru dan sakit kuat pada
         abdominal. Seterusnya jaudis (sakit kuning) iaitu pada bahagian putih mata berwarna kuning.

    c) Cytomegalovirus (CMV) : berkaitrapat dengan AIDS dan HIV positif  iaitu sistem imunisasi
        sudah lemah mudah dijangkiti CMV. Penyakit yang timbul ialah retinitis bermaksud sel pada
        retina iaitu di bahagian belakang mata mati yang boleh menyebabkan buta. Justeru, rawatan
        segera dengan memberi suntikan terus ke dalam mata sangat berkesan.

•    Masalah Penglihatan dan kecelaruan tingkah laku : menyebabkan tingkah laku yang ganas, sikap  terlalu bergantung kepada orang lain, suka menentang, tidak menurut kata, mengelak membuat  kerja, tingkah laku pasif dan lain-lain kerana menghidapi masalah penglihatan. Berlaku ketidakseimbangan bahan kimia di dalam otak dan juga kekurangan fungsi kawalan otak. Mereka menghadapi masalah menyesuaikan diri dalam berkomunikasi, kemahiran mengurus kehidupan dan kemahiran mengawal emosi dan sosial.

8. Strategi meningkatkan kefungsian kanak-kanak bermasalah pembelajaran ialah :

• Strategi pengajaran : prosedur spectrum ujian yang berbeza, guru yang berbeza untuk menentukan pembelajaran.
• Pengesanan awal : Ibu bapa, pakar perubatan, guru (saringan penglihatan dan pendengaran )
• Intervensi awal : Rancangan pembelajaran individu, penggunaan cermin mata bagi masalah penglihatan refraktif, kaedah pembelajaran Braille, alat bantu dengar (hearing aid) . Kanak-kanak slow learner (lembam) belajar di kelas pemulihan.

Unit 5 : Kanak-kanak bermasalah Penglihatan

1. Mohd Hafiz Baharom dan Mohd Rizlan (2009) menyatakan setiap orang menggunakan
    penglihatan untuk aktiviti pengurusan diri, mengenali sesuatu objek dan sebagainya.

2. Mata digunakan untuk belajar, mengendalikan kemahiran motor dan tingkah laku sosial. 80%
    daripada yang dipelajari untuk perkembangan kanak-kanak adalah melalui penglihatan.

3. Ketika bayi baru lahir, ketajaman penglihatan mereka adalah 6/60, semasa 4 tahun 6/6.

4. Di Malaysia keadaan buta ialah 0.2%, penglihatan rendah ialah 2.44%. Kanak-kanak yang cacat
    penglihatan biasanya ketinggalan dari segi perkembangan fizikal dan motor.

5. Definisi masalah penglihatan daripada dua perspektif iaitu :

• Perundangan : Menurut Wong Huey Siew (2006), masalah penglihatan melibatkan penilaian ketajaman penglihatan 20/200 atau kurang pada mata yang terbaik dengan pembetulan. Maksudnya, kalau penglihatan normal boleh lihat objek pada 200 kaki tetapi yang mempunyai masalah penglihatan hanya boleh melihat pada 20 kaki sahaja. Lapangan penglihatan pula tidak lebih daripada 20 darjah pada keluasan diameter berbanding penglihatan normal 180 darjah. Separa rabun pula ketajaman penglihatannya ialah 20/70 dan 20/200 pada mata terbaik dengan pembetulan.
• Pendidikan : Sekumpulan kanak-kanak yang memerlukan pendidikan khas kerana masalah penglihatan. Kaedah penyampaian pembelajaran dan bahan bantu mengajar perlu diadaptasikan dengan keperluan kanak-kanak supaya dapat mengoptimakan pembelajaran dan pencapaian.

6. Terdapat dua kategori utama dalam masalah penglihatan iaitu buta dan rabun warna (penglihatan
     terhad/low vision). Pertubuhan Kesihatan Dunia (WHO), mendefinisikan kedua-dua kategori
     sebagai gangguan visual berdasarkan kurangnya ketajaman visual atau kurangnya jangkauan
     penglihatan.

7. Ketajaman penglihatan dapat diukur secara kuantitatif dengan menggunakan grafik yang
    mempunyai simbol dan pelbagai ukuran. Ketajaman visual dari 6/18, bermakna pesakit hanya
    dapat membezakan antara objek yang berjarak 6 meter berbanding orang normal pada jarak 18
    meter. Ketajaman 3/60 bermaksud pesakit dapat membezakan simbol pada 3 meter berbanding
    orang normal pada 60 meter.

8. Menurut Jamilah (2005), kebutaan, rabun atau penglihatan terhad (low vision), sederhana, teruk
    dan sangat teruk adalah :

• Kebutaan : Penglihatan kurang daripada 3/60 dan medan penglihatan kurang daripada 10 darjah setelah menerima rawatan ataupun pembetulan biasa (refractive).
• Rabun atau penglihatan terhad (low vision) : Penglihatan kurang daripada 6/18 sehingga persepsi cahaya pada mata yang terbaik atau medan penglihatan kurang 10 darjah sesudah rawatan. Dapat melakukan tugas seharian dengan menggunakan deria penglihatan. Masalah penglihatan dapat dilihat dalam tahap berikut :

          i) Sederhana : masih boleh melihat cahaya dan menjalankan aktiviti melibatkan deria
              penglihatan dengan menggunakan alat bantu khas seperti kanta.
         ii) Teruk : memerlukan lebih banyak tenaga dan masa dalam menjalankan aktiviti malah
              mengalami kesukaran melakukan aktiviti berkaitan penglihatan termasuk mobiliti walaupun
              dengan bantuan alat khas.
         iii) Sangat teruk : mengakibatkan kanak-kanak menghadapi kesukaran melakukan aktiviti
               visual seperti membaca dan mobiliti serta bergantung pada deria-deria lain.

9. Menurut Nancy dan Kathleen (2005), kebutaan dan rabun adalah kerosakan visual termasuk buta
    yang menjejaskan prestasi pendidikan individu yang mengalami masalah buta. Kerosakan ini
    merujuk pada ketidaknormalan mata iaitu saraf optik atau pusat visual untuk otak. Visual
    ketajaman ialah 20/70.

10. Sara Begum (2003) menyatakan pelajar yang mengalami masalah penglihatan dikategorikan kepada lapan iaitu :

• astigmatisme (rabun)
• glaukoma (tekanan biji mata yang merosakkan saraf urat mata)
• strabismus (juling)
• ambiplia (mata malas)
• diplopia (nampak dua)
• albinisme (sensitif pada cahaya)
• myopia (rabun jauh)
• hyperopia (rabun dekat)

11. Punca-punca masalah penglihatan dan bahagian mata : Menurut Mohd Sharani (2004), masalah
      visual timbul daripada sebarang gangguan dengan laluan cahaya itu daripada kemasukannya
      ke  mata untuk ditafsirkan oleh otak

• a) Refractive disorder : disebabkan ketaksekatan dalam bentuk atau saiz bola mata, kornea atau kanta. Rabun jauh, hyperopia, astigmatisme dan rabun tua adalah jenis-jenis utama gangguan biasan.
• b) Ocular motility : masalah gangguan-gangguan gerak mata disebabkan oleh otot tidak berfungsi. Diplopia adalah penglihatan berganda.
• c) Eye pathologies : kesan kerosakan pada satu atau lebih struktur mata termasuk penyakit mata, katarak, retinapathy pra-matang, retinitis pigmentosa, berotot retina kemerosotan, renablastome, disbetic retinapathy, pengasingan retina dan atrofi saraf optik.
• d) Lain-lain kecacatan : Buta warna yang disebabkan oleh sel-sel retina rosak. Orang yang terbabit mempunyai fotofobia. Cortical blindness berlaku apabila terdapat beberapa kerosakan pada otak.
• Kajian Rokiah et al (2005) menunjukkan 25.4% kanak-kanak mengalami masalah penglihatan terhad sederhana, 33.9% masalah penglihatan teruk dan 40.7% adalah buta. Punca utama adalah katarak kongenital, nistagmus kongenital, glaucoma kongenital/keturunan, degenerasi makular keturunan dan retinitis pigmentosa.
• Amblyopia/lazy eye atau mata malas disebabkan oleh juling. Salah satu mata tidak berfungsi dengan betul. Penglihatan menjadi kabur dan menimbulkan kekeliruan. Juling berlaku kerana tidak ada koordinasi antara otot-otot mata  menyebabkan mata tidak lurus, tetapi bertemu di atas, terpesong keluar atau tegak ke atas ke bawah.
• Katarak sejenis kerosakan mata di mana kanta mata berselaput dan rabun. Kanta mata keruh dan cahaya tidak dapat menembusinya.Kebiasaannya pesakit kencing manis yang gagal mengawal penyakitnya. Kandungan gula dalam darah menjadikan kanta kurang kenyal dan membentuk katarak. Selain daripada orang tua, kanak-kanak dan bayi baru lahir boleh mendapat katarak apabila ibu mengidap jangkitan seperti rubella. 
• Diabetic retinopathy disebabkan oleh tekanan cecair yang terlampau tinggi di dalam bola mata seseorang (Friend 2005). Tekanan yang tinggi merosakkan sel retina dan serabut saraf sehingga ruang penglihatan menjadi sempit dan buta. Bagi glaukoma, tekanan cecair meningkat kerana saluran cecair tersekat akibat kerosakan saraf. Glaukoma terbahagi kepada dua iaitu glaukoma akut dan glaukoma kronik. Tanda-tanda glaukoma kronik ialah ruang penglihatan menjadi semakin kecil, penglihatan kabur dan rabun, kesukaran menyesuaikan penglihatan dalam keadaan gelap dan kerap menukar cermin mata kerana penglihatan masih tidak terang.
• Age related Mascular Degeneration (AMD) adalah penyebab utama kehilangan penglihatan dan kerabunan (Mason 2001). Berlaku apabila makular yang merupakan sebahagian daripada retina yang berfungsi sebagai ketajaman dan pusat penglihatan untuk membaca atau memandu semakin merosot. Terbahagi kepada dua iaitu basah dan kering.

12. Organ mata dan fungsinya :

• Kornea : selaput hening di hadapan biji mata yang menutup mata hitam dan anak mata. Mempengaruhi hampir keseluruhan kuasa mata.
• Retina : Lapisan mata paling dalam yang peka kepada cahaya mata hitam.
• Makular : Merupakan kawasan anatomi kecil yang dapat dibezakan daripada tisu sekelilingnya.
• Iris : Bahagian yang paling jelas pada matanya dan mempengaruhi warna mata.
• Kanta mata : Bersifat lut sinar, memfokus objek pada jarak yang berbeza-beza.
• Pupil : Bahagian tengah anak mata, berwarna hitam, di kelilingi oleh iris, mengawal jumlah cahaya yang masuk ke dalam mata.

13. Ciri-ciri masalah penglihatan.

• a) Fizikal ; mempunyai mata juling, sering mengerdip, sering menggosok mata, sering tersandung atau terjatuh. Selain itu, menutup sebahagian mata, menundukkan kepala ke tepi atau ke depan apabila melihat sesuatu, berkerut atau mengecilkan mata. Menoleh ke arah lain apabila dipanggil (pandangan tepi lebih baik). Jika separa buta, melihat bayang, warna atau gambar yang besar dan memegang buku dekat dengan muka untuk membaca.
• b) Intelek : WHO (2009) berpendapat kanak-kanak cacat penglihatan berupaya untuk berjaya sekiranya mendapat peluang, bimbingan dan tunjuk ajar. Walau bagaimanapun menurut Nancy Hunt & Kathleen Marshal (2005), kerosakan visual mempengaruhi pembangunan dan pengajian kanak-kanak. Perkembangan kognitif akibat buta terbahagi kepada tiga kawasan, julat dan pelbagai pengalaman, keupayaan untuk bergerak dan interaksi dengan persekitaran.
• c) Kesihatan : Menurut Mason (2001), penyebab utama penglihatan terhad di Malaysia ialah kesalahan refraktif yang tidak diperbetulkan dan katarak. Kajian oleh Sharon et.al (2008),kerosakan penglihatan dikaitkan dengan masalah kesihatan yang menurun. Kurang bersenam sehingga mempunyai risiko serangan penyakit jantung. Penyakit campak yang dihidapi ibu mengandung, kurang vitamin A. Selain itu, kualiti hidup yang meleset, mengurangkan status kefungian dalam masyarakat, pergantungan pada orang lain, risiko kemalangan, risiko jatuh, tempat tinggal kotor dan miskin iaitu kuman sitomegalovirus boleh menyebabkan kecacatan saraf.  
• d) Tingkahlaku : Perlu perhatian yang lebih kerana mempunyai tingkah laku ganas, sifat terlalu bergantung kepada orang lain, menentang, tidak mahu menurut kata, sikap suka mengelak daripada melakukan sesuatu kerja dan tingkah laku pasif. Puncanya kerana ketidakseimbangan bahan kimia di dalam otak dan kekurangan fungsi luar kawal otak.

14. Strategi mengatasi masalah penglihatan :

• Rabun dekat : kanta pembesar, cermin mata berkuasa tinggi, cermin mata dekat dan bifokal.
• Pemeriksaan penglihatan yang lengkap.
• Pendidikan perlu dilengkapi dengan peralatan yang sesuai mengikut tahap masalah yang dihadapi sebagai keperluan mobiliti sosial seperti tongkat putih, mesin Braille, alat sentuhan peta, gambar rajah timbul, model tiga dimensi, teleskop dan sebagainya.
• Peranan optometris dapat membantu menangani masalah gangguan penglihatan.
• Bantuan daripada Jabatan Kebajikan Masyarakat, jabatan kerajaan dan swasta untuk kemudahan.